Nie musisz daleko szukać, by znaleźć wiele pięknych i inspirujących cytatów o szczęściu. W końcu, tak jak miłość, jest to temat, który dotyka i interesuje wiele osób. Przegrzebując Internet, można trafić na słowa, które są piękne, wzruszające, inspirujące… Sama lubię zapisać niektóre z nich w swoim plannerze, do którego codziennie zaglądam. Dzielę się też nimi w naszych mediach społecznościowych, np. Instagramie @therapyhubonline i co ciekawe, wzbudzają one więcej reakcji niż cokolwiek innego. Coś więc musi być na rzeczy, że lubimy czytać i dzielić się z innymi aforyzmami. Ciekawa jestem, jak to jest u Ciebie.
Czy cytaty poprawiają Ci nastrój, a może wzbudzają jakieś konkretne emocje, których chcesz doświadczyć? Być może oddają dobrze to, co jest Ci bliskie, a czego sama nie potrafiłabyś tak dobrze ująć słowami?
Postanowiłam stworzyć listę 13 inspirujących cytatów o szczęściu i wziąć je pod naukową lupę 🙂 Chcę sprawdzić, czy poza tym, że mocno na mnie oddziałują, ich treść znajduje potwierdzenie w literaturze naukowej czy niekoniecznie. Przy okazji liczę też mocno na to, że Cię zainspirują. Jesteś ciekawa? Czytaj dalej!
13 inspirujących cytatów o szczęściu a nauka
Ludzie są na tyle szczęśliwi, na ile sobie pozwolą.
Abraham Lincoln
Człowiek jest nieszczęśliwy tylko dlatego, że nie wie, iż może być szczęśliwy.
Fiodor Dostojewski
Można powiedzieć, że szczęście nie jest czymś, co jest nam dane z góry, boku czy skądkolwiek indziej 😉 Nie dotyczy jedynie garstki wybranych, którzy zostali obdarowani szczęściem czy bardziej optymistycznym widzeniem świata. Zarówno słowa Lincolna, jak i Dostojewskiego sugerują, że człowiek dokonuje wyboru, czy jest i chce być szczęśliwy.
Naukowe dowody dotyczące psychologii pozytywnej i poczucia wpływu
Te słowa opisują też mechanizm poczucia własnej skuteczności i wewnętrznego umiejscowienia kontroli (locus of control), który badał Julian Rotter (1966). Ludzie o wewnętrznym umiejscowieniu kontroli wierzą, że mają realny wpływ na swoje życie, dzięki czemu są znacznie odporniejsi na krytykę, stres oraz manipulacje.
Badania pokazują, że…
- poza pozytywnym samopoczuciem, doświadczenie pozytywnych emocji, takich jak radość czy zadowolenie, przynosi liczne korzyści społeczne, intelektualne i fizyczne dla danej osoby (Fredrickson, 2001; Lyubomirsky, King i Diener, 2005).
- wdrażanie nawykowych czynności, takich jak: wyrażanie wdzięczności, „popełnianie aktów dobroci”, identyfikowanie i wykorzystywanie mocnych stron, wspominanie siebie w najlepszym wydaniu i praca nad celami osobistymi poprawiają nastrój i samopoczucie (Emmons i McCullough, 2003; Seligman, Steen, Park i Peterson, 2005; Sheldon, Kasser, Smith, & Share, 2002).
Z drugiej strony, ludzie zmagający się z depresją mogą nie być w stanie podjąć decyzji o byciu szczęśliwym, ponieważ ich mózg po prostu nie jest w tym momencie zdolny do tego w porównaniu do osób zdrowych (Johnstone, van Reekum, Urry, Kalin i Davidson, 2007).
Co to oznacza? Słowa znamienitych panów mają w sobie sporą część prawdy, jednak z pewnym zastrzeżeniem. To prawda, że nasze szczęście w dużej mierze zależy od Ciebie i Twoich działań. Za nasze poczucie szczęścia w ok. 40% odpowiadają geny i temperament, w ok. 10% okoliczności, a najwięcej, bo w ok. 50% intencjonalna aktywność (za: Kaczmarek, 2016). To ogromna swoboda, która daje Ci możliwość świadomego dokonywania wyborów, które mogą prowadzić do zwiększania Twojej satysfakcji z życia. Śmiało, korzystaj z tej możliwości! Zobacz kilka inspiracji do działania, np. 6 pososbó na życiową radość: inspiracja filmem Za wszelką cenę i Jak być szczęśliwym? Poznaj model PERMA i zadbaj o swój dobrostan.
Niemniej pamiętaj, że są chwile lub sytuacje, w których po prostu nie możesz „wybrać szczęścia” albo jest to znacznie trudniejsze – i to jest w porządku. Są sytuacje, w których masz prawo czuć się gorzej. Nic na siłę.
Szczęście jest tylko wtedy prawdziwe, kiedy się nim dzielimy.
Bohater filmu „Wszystko za życie”
To człowiek człowiekowi najbardziej potrzebny jest do szczęścia.
Paul Thiry Holbach
Co na to nauka? Badania nad dobrostanem i relacjami
Wiadomo, że dzielenie się pozytywnymi doświadczeniami zwiększa poczucie szczęścia i satysfakcję z życia, wykraczając poza to, co może dać samo ich przeżywanie (Lambert et al., 2013). Co więcej, kiedy przyjemne bodźce (np. oglądanie filmu, wspólne jedzenie czy wakacyjny wypad) są dzielone z innymi, każdy z uczestników doświadcza ich pozytywnego wpływu (Raghunathan i Corfman, 2006).
Ponadtwo, badania opublikowane przez Dunn, Aknin i Norton (2008) udowodniły, że osoby, które przeznaczały pieniądze lub czas na pomoc innym, deklarowały znacznie wyższy poziom zadowolenia z życia niż te, które wydawały je wyłącznie na siebie.
Co ciekawe, Robert Waldinger, psychiatra i kierownik 75-letnich badań, odkrył, że to budowanie i utrzymywanie odpowiedniej ilości relacji z ludźmi oraz jakość tych relacji jest kluczowa dla szczęśliwego życia. Warto zapoznać się z jego wystąpieniem podczas konferencji TED (włącz polskie napisy):
W związku z tym można przyjąć i w tym przypadku jest wiele prawdy. Z tego też powodu w modelu PERMA zaproponowanym przez psychologa Martina Seligmana, jednym z pięciu elementów wpływających na szczęście człowieka są właśnie relacje z innymi. Nie oznacza to, że musisz stale otaczać się ludźmi, a momenty samotności oznaczają nieszczęście. Miej po prostu na uwadze, dzielenie się szczęściem z innymi to pewny sposób, aby je zwiększyć i rozpowszechnić. Już dziś zaplanuj w kalendarzu dłuższe pogaduchy z bliską Ci osobą albo wspólny wypad ze znajomymi 🙂
Niełatwo jest znaleźć szczęście w sobie, ale nie można go znaleźć nigdzie indziej.
Agnes Repplier
Pieniądze szczęścia nie dają, lecz każdy chce to sprawdzić osobiście.
Stefan Kisielewski
Te cytaty pokazują, że szczęście nie pochodzi z czynników zewnętrznych. Pieniądze, przedmioty materialne, status, prestiż, a nawet relacje mogą mieć związek z naszym poczuciem szczęścia, ale to czynniki wewnętrzne determinują szczęście człowieka.
Czy poczucie szczęścia zależy wyłącznie od czynników wewnętrznych?
I tak i nie. Badania wykazały, że zwycięzcy loterii średnio nie są szczęśliwsi niż ci, którzy nie wygrali na loterii. Są też tylko nieznacznie szczęśliwsi niż ofiary wypadku, który doprowadził je do paraliżu (Brickman, Coates i Janoff-Bulman, 1978)!
Nasze szczęście zależy od kilku czynników, a wiele z nich ma charakter wewnętrzny i zależy od nas, np. podejmowane działania, optymistyczny lub pesymistyczny styl wyjaśniania rzeczywistości, relacje z ludźmi czy decyzje dotyczące tego, jak reagujemy na nasze myśli i emocje.
Nie oznacza to jednak, że czynniki zewnętrzne w ogóle nie mają znaczenia. Dlatego też nie daj się omamić narracji, która mówi, że „szczęście zależy tylko i wyłącznie od Ciebie” i które obwinia nieszczęśliwą osobę za bycie nieszczęśliwą. Są czynniki zewnętrzne, które mogą utrudniać szczęśliwe życie, jak np. choroba, brak środków do życia, samotność i inne. Kiedy znajdziesz się w takiej sytuacji Ty albo ktoś z Twoich bliskich, zastanów się, czy i jak można im przeciwdziałać, korzystając np. z pomocy specjalistów.
Jeśli spodziewasz się zbyt wiele, to nic nie jest w stanie cię zadowolić. Kiedy niczego nie oczekujesz – wszystko może cię uszczęśliwić.
Samuel Hazo
Przeszkodą do szczęścia jest nadzieja na zbyt wielkie szczęście.
Bernard le Bovier de Fontenelle
Czy szczęście rzeczywiście zależy od konfrontacji oczekiwań z rzeczywistością? Powyższe cytaty zakładają, że jeśli oczekiwania są wysokie, a rzeczywistość do nich nie przystaje, człowiek jest niezadowolony. Jeśli zaś oczekiwania są niskie, a rzeczywistość je przekracza, człowiek jest szczęśliwy. Zasadniczo oznacza to, że szczęście jest względne, a nie absolutne.
Kusząca perspektywa, chociaż tylko częściowo prawdziwa. Dlaczego?
Tim Kasser (2002) w swoich badaniach nad wysoką ceną materializmu udowadnia, że osoby zorientowane głównie na cele materialne zgłaszają znacznie niższy poziom satysfakcji z życia i częściej zmagają się z zaburzeniami psychicznymi.Szczęście wydaje się tak samo wysokie w krajach o niskim dochodzie, jak i w krajach o wysokim dochodzie, co sugeruje, że jego podstawa jest bardziej względna i subiektywna niż obiektywna (Easterlin, et al., 2010). Z drugiej strony, szczęście zwiększa się w okresie boomu gospodarczego w kraju i zmniejsza się w czasie recesji (Easterlin i in., 2010). No i co równie ciekawe, to dane, według których optymiści – ci, którzy m.in. oczekują więcej pozytywnych zdarzeń w swoim życiu – są szczęśliwsi niż pesymiści (Conversano i in., 2010).
Jednak szczęścia nie można zdefiniować za pomocą tak prostej formuły. Gdyby te cytaty były prawdziwe w 100%, optymiści byliby znacznie bardziej nieszczęśliwi niż pesymiści. W końcu to właśnie optymiści oczekują więcej pozytywnych zdarzeń, dlaczego zatem rzeczywistość ich nie rozczarowuje i nie powoduje spadku poczucia szczęścia? Poza tym, czy to, że oczekuję od życia więcej, nie sprawia, że wzrasta moja motywacja wewnętrzna do działania? Motywacja, która polega na wyborze celów i realizacji dążeń, które wynikają z moich wewnętrznych potrzeb, co służy człowiekowi (Sheldon, Kasser, 2001)? No właśnie.
Poza tym, Tim Kasser (2002) w swoich badaniach nad wysoką ceną materializmu udowadnia, że osoby zorientowane głównie na cele materialne zgłaszają znacznie niższy poziom satysfakcji z życia i częściej zmagają się z zaburzeniami psychicznymi.
Szczęście nie polega na tym, jak wiele masz, ale na posiadaniu wdzięcznego serca za to, co masz.
R. L. Watkins
Jak można przechodzić koło drzewa i nie być szczęśliwym, że się je widzi? Rozmawiać z człowiekiem i nie być szczęśliwym, że się go kocha?
Fiodor Dostojewski
Między domem a pracą są małe zakamarki szczęścia: ptak, ogród, powitanie sąsiada, uśmiech dziecka, kot wygrzewający się na słońcu.
Pam Brown
Te cytaty zakładają, że szczęście można osiągnąć wtedy, gdy nauczymy się akceptować i doceniać życie takim, jakim jest. Co więcej, to właśnie drobiazgi dnia codziennego i odczuwana za nie wdzięczność, sprzyja zadowoleniu z życia.
Szczęście a wdzięczność
Wdzięczność niesie za sobą szereg korzyści, o czym sporo pisałam tutaj. Ma związek między innymi z lepszym samopoczuciem i dobrym nastrojem (Emmons i McCullough, 2003, Watkins, Woodward, Stone, Kolts 2003). Co więcej, może nie tylko pomóc w zwiększeniu pozytywnych emocji, ale także w utrzymaniu ich. Zjedzenie lodów może poprawić Ci humor na krótką chwilę, ale to wdzięczność prowadzi do długotrwałego poczucia szczęścia (Sheldon i Lyubomirsky, 2006).
W psychologii pozytywnej praktyka, o której pisze Pam Brown, nazywa się delektowaniem się (ang. savoring). Fred Bryant i Joseph Veroff (2007) wykazali, że świadome skupianie uwagi na drobnych przyjemnościach – takich jak smak porannej kawy czy chwila ciszy – znacząco zwiększa poziom odczuwanego szczęścia i chroni przed wypaleniem.
Z kolei badania prowadzone przez Zelenskiego i Nisbet (2014) sugerują, że natura nas uszczęśliwia. W takim układzie nie dziwi to, że dostrzeganie walorów przyrody i obcowanie z nią na co dzień, warto praktykować.
Spróbuj dostrzegać drobne rzeczy, które składają się na życie i wzbudzać w sobie wdzięczność. W ten sposób masz szansę otworzyć się na znacznie większe szczęście 🙂
Szczęście nie jest stacją, do której przyjeżdżasz, lecz sposobem podróżowania.
Margaret Lee Runbeck
Szczęście jest jak motyl. Ścigaj je, a umknie ci. Usiądź spokojnie, a spłynie na twoje barki.
Anthony de Mello
Te cytaty oparte są na idei, zgodnie z którą szczęście jest doświadczaniem „tu i teraz”, a nie ślepym gonieniem za nim. Dopiero taki „sposób podróżowania”, kiedy jesteś obecna w swoim życiu i czujesz wdzięczność, przynosi Ci satysfakcję.
Uważność a szczęście: tak czy nie?
Wspominałam już wcześniej, że możesz aktywnie i świadomie podejmować działania, które wzniosą Twój dobrostan na wyższy poziom. Możesz np. wspierać doświadczanie częściej emocji pozytywnych, co sprzyja szczęśliwemu życiu (Fredrickson, 2011; Seligman, 2011). Możesz ćwiczyć praktykowanie uważności niezależnie od tego, czy jesteś w domu, w pracy, czy na wakacjach. Ważne, byś w chęci bycia szczęśliwą osobą, nie gonił_ jedynie króliczka z przyszłości, a koncentrował_ się na teraźniejszości.
Dlaczego? Po pierwsze, pamiętając o naszej teraźniejszości i doceniając ją, jesteśmy szczęśliwsi i poprawiamy nasze ogólne samopoczucie (Brown i Ryan, 2003; Hollis-Walker i Colosimo, 2011). To w sumie nie takie dziwne – w końcu nasze życie toczy się właśnie w tym momencie. Nie w przeszłości. Nie w przyszłości.
A po drugie, zbyt usilne próby bycia szczęśliwą mogą przynieść odwrotny skutek. Okazuje się, że np. osoby, które kładą zbyt duży nacisk na poszukiwanie pozytywnych emocji i unikanie negatywnych emocji, w efekcie są mniej szczęśliwe (McGuirk, et al., 2018). Jest to związane z tym, że wszystkie emocje (zarówno te pozytywne, jak i negatywne) są nam potrzebne. Tutaj bardziej chodzi o to, by te mniej przyjemne nauczyć się akceptować i nimi zarządzać.
Jak przenieść te słowa do codziennej rzeczywistości
Samo czytanie mądrych sentencji to dopiero początek drogi. Aby inspirujące cytaty o szczęściu realnie wpłynęły na Twoją codzienność, warto zacząć wdrażać je w czyn. Oto dwa proste ćwiczenia oparte na dowodach naukowych:
- Prowadź dziennik wdzięczności – każdego wieczoru zapisz trzy rzeczy, za które jesteś wdzięczn_. Emmons i McCullough (2003) wykazali, że to proste ćwiczenie już po kilku tygodniach podnosi ogólny poziom zadowolenia z życia.
- Zadbaj o bliskie relacje – przywołane wcześniej harvardzkie badanie nad rozwojem dorosłych (Waldinger i Schulz, 2023), trwające ponad 80 lat, dowiodło, że to zdrowe, głębokie relacje z innymi ludźmi są najważniejszym czynnikiem chroniącym nasze zdrowie i dającym poczucie szczęścia.
Jeśli jednak czujesz, że mimo szczerych chęci i starań smutek, lęk lub poczucie pustki nie mijają, pamiętaj, że nie musisz być z tym sam_. Czasami samodzielna praca z myślami to za mało, by poradzić sobie z głębszymi trudnościami. W takich momentach warto sięgnąć po profesjonalne wsparcie. W naszym zespole oferujemy profesjonalną psychoterapię online, która pomoże Ci odnaleźć drogę do wewnętrznej harmonii, przepracować trudne emocje i zbudować trwały dobrostan psychiczny.
A jeśli masz jakiś swój ulubiony cytat, który Cię inspiruje i wspiera w działaniach, to podziel się śmiało w komentarzu!
Z życzliwością,
Daria
Bibliografia
Bibliografia
Brickman, P., Coates, D., & Janoff-Bulman, R. (1978). Lottery winners and accident victims: Is happiness relative? Journal of Personality and Social Psychology, 36(8), 917–927. doi:10.1037/0022-3514.36.8.917
Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822–848. doi:10.1037/0022-3514.84.4.822
Bryant, F. B., & Veroff, J. (2007). Savoring: A new model of positive experience. Lawrence Erlbaum Associates.
Conversano, C., Rotondo, A., Lensi, E., Della Vista, O., Arpone, F., & Reda, M. A. (2010). Optimism and its impact on mental and physical well-being. Clinical Practice & Epidemiology in Mental Health, 6, 25–29. doi:10.2174/1745017901006010025
Dunn, E. W., Aknin, L. B., & Norton, M. I. (2008). Spending money on others promotes happiness. Science, 319(5870), 1687–1688. doi:10.1126/science.1150952
Easterlin, R. A., McVey, L. A., Switek, M., Sawangfa, O., & Zweig, J. S. (2010). The happiness–income paradox revisited. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(52), 22463–22468. doi:10.1073/pnas.1015962107
Emmons, R. A., & McCullough, M. E. (2003). Counting blessings versus burdens: An experimental investigation of gratitude and subjective well-being in daily life. Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 377–389. doi:10.1037/0022-3514.84.2.377
Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. doi:10.1037/0003-066X.56.3.218
Fredrickson, B. L. (2011). Pozytywność. Naukowe podejście do emocji, które pomaga zmienić jakość życia (J. Gilewicz, tłum.). Zysk i S-ka. (Oryginał opublikowany w 2009 r.).
Hollis-Walker, L., & Colosimo, K. (2011). Mindfulness, self-compassion, and happiness in non-meditators: A theoretical and empirical examination. Personality and Individual Differences, 50(2), 222–227. doi:10.1016/j.paid.2010.09.033
Johnstone, T., van Reekum, C. M., Urry, H. L., Kalin, N. H., & Davidson, R. J. (2007). Failure to regulate: Counterproductive recruitment of top-down prefrontal-subcortical circuitry in major depression. The Journal of Neuroscience, 27(33), 8877–8884. doi:10.1523/JNEUROSCI.2063-07.2007
Kaczmarek, Ł. D. (2016). Pozytywne interwencje psychologiczne: Dobrostan a zachowania intencjonalne. Zysk i S-ka.
Kasser, T. (2002). The high price of materialism. MIT Press.
Lambert, N. M., Gwinn, A. M., Baumeister, R. F., Strachman, A., Washburn, I. J., Gable, S. L., & Fincham, F. D. (2013). A boost of positive affect: The perks of sharing positive experiences. Journal of Social and Personal Relationships, 30(1), 24–43. doi:10.1177/0265407512449400
Lyubomirsky, S., King, L., & Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803–855. doi:10.1037/0033-2909.131.6.803
McGuirk, L., Kuppens, P., Kingston, R., & Bastian, B. (2018). Does a culture of happiness increase rumination over failure? Emotion, 18(5), 755–764. doi:10.1037/emo0000322.
Raghunathan, R., & Corfman, K. (2006). Is happiness shared doubled and sadness shared halved? Social influence on enjoyment of hedonic experiences. Journal of Marketing Research, 43(3), 386–394. doi:10.1509/jmkr.43.3.386
Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied, 80(1), 1–28. doi:10.1037/h0092976
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
Seligman, M. E. P., Steen, T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: Empirical validation of interventions. American Psychologist, 60(5), 410–421. doi:10.1037/0003-066X.60.5.410
Sheldon, K. M., & Kasser, T. (2001). Goals, congruence, and positive well-being: New empirical support for humanistic theories. Journal of Humanistic Psychology, 41(1), 30–50. doi:10.1177/0022167801411004
Sheldon, K. M., Kasser, T., Smith, K., & Share, T. (2002). Personal goals and psychological growth: Testing an intervention to enhance goal attainment and personality integration. Journal of Personality, 70(1), 5–31. doi:10.1111/1467-6494.00176
Sheldon, K. M., & Lyubomirsky, S. (2006). How to increase and sustain positive emotion: The effects of expressing gratitude and visualizing best possible selves. The Journal of Positive Psychology, 1(2), 73–82. doi:10.1080/17439760500510676
Waldinger, R. J., & Schulz, M. S. (2023). The good life: Lessons from the world’s longest scientific study of happiness. Simon & Schuster.
Watkins, P. C., Woodward, K., Stone, T., & Kolts, R. L. (2003). Gratitude and happiness: Development of a measure of gratitude and relationships with subjective well-being. Social Behavior and Personality: An International Journal, 31(5), 431–452. doi:10.2224/sbp.2003.31.5.431
Zelenski, J. M., & Nisbet, E. K. (2014). Happiness and feeling connected: The distinct role of nature relatedness. Environment and Behavior, 46(1), 3–23. doi:10.1177/0013916512451901